Phòng ngã trong giai đoạn hồi phục

Trong giai đoạn hồi phục, một lần ngã có thể xoá sạch nhiều tuần tiến bộ và đôi khi dẫn tới phải nhập viện lại. Điều đáng nói là phần lớn các lần ngã đều phòng được bằng những thay đổi rất đơn giản.

Vì sao nguy cơ tăng

• Cơ yếu đi sau thời gian nằm.
• Thăng bằng giảm.
• Hay chóng mặt khi đổi tư thế.
• Một số thuốc gây buồn ngủ hoặc chóng mặt.
• Chưa quen với mức sức hiện tại.
• Phải đi vệ sinh nhiều hơn, nhất là ban đêm.

Mục cuối giải thích vì sao phần lớn các lần ngã trong giai đoạn này xảy ra vào ban đêm trên đường tới nhà vệ sinh.

Dọn dẹp lối đi

• Bỏ vật cản trên sàn.
• Dọn dây điện khỏi lối đi.
• Cố định hoặc bỏ thảm.
• Không để đồ trên cầu thang.
• Giữ lối đi từ giường tới nhà vệ sinh thông thoáng.

Mục cuối nên được ưu tiên vì đó là quãng đường được đi nhiều nhất và trong điều kiện kém nhất.

Ánh sáng

• Đủ sáng ở mọi lối đi.
• Đèn ngủ ở hành lang.
• Công tắc trong tầm với từ giường.
• Đèn pin nhỏ bên cạnh giường.
• Không đi lại trong tối.

Đèn ngủ ở hành lang là một trong những biện pháp rẻ nhất và hiệu quả nhất trong cả danh sách.

Nhà tắm

• Thảm chống trượt.
• Tay vịn nếu cần.
• Ghế tắm nếu đứng lâu khó.
• Lau khô sàn sau khi tắm.
• Không khoá cửa trong giai đoạn đầu.

Nhà tắm là nơi xảy ra nhiều lần ngã nhất trong nhà, nên nhóm biện pháp này đáng được làm trước.

Giày dép

• Có độ bám và ôm chân.
• Không đi tất trơn trên sàn.
• Không đi dép rộng dễ tuột.
• Không đi chân trần trên sàn ướt.
• Quần không quá dài.

Những chi tiết này rất nhỏ nhưng là nguyên nhân trực tiếp của nhiều lần vấp.

Về thuốc

• Một số thuốc gây buồn ngủ.
• Một số gây chóng mặt.
• Một số làm hạ huyết áp khi đứng dậy.
• Dùng nhiều thuốc cùng lúc làm tăng nguy cơ.
• Rà soát danh sách với bác sĩ.
• Không tự ngừng thuốc.

Mục thứ năm nên được làm khi người bệnh hay chóng mặt hoặc đã từng ngã, vì đôi khi việc điều chỉnh là khả thi.

Đổi tư thế từ từ

• Ngồi dậy chậm.
• Ngồi ở mép giường một lúc.
• Đứng lên có điểm tựa.
• Đứng yên vài giây trước khi bước.
• Ngồi xuống ngay nếu thấy choáng.

Đây là biện pháp phòng ngã hiệu quả nhất mà không cần thay đổi gì trong nhà.

Thị lực

• Đeo kính đúng độ.
• Khám mắt nếu lâu chưa khám.
• Cẩn thận với kính nhiều tròng khi xuống cầu thang.
• Giữ kính ở nơi dễ lấy.
• Không đi lại khi chưa đeo kính.

Mục thứ ba là yếu tố ít được biết nhưng liên quan tới không ít lần ngã ở cầu thang.

Về ban đêm

• Là thời điểm nguy cơ cao nhất.
• Đèn ngủ suốt đêm ở hành lang.
• Dép để sẵn cạnh giường.
• Không vội khi vừa tỉnh dậy.
• Cân nhắc đồ dùng hỗ trợ nếu đi lại khó.
• Điện thoại trong tầm với.

Mục thứ tư quan trọng: cơ thể vừa tỉnh dậy cần vài giây để ổn định trước khi đứng lên.

Dụng cụ hỗ trợ

• Dùng đúng loại được chỉ định.
• Điều chỉnh đúng chiều cao.
• Kiểm tra đầu chống mòn.
• Dùng đúng cách được hướng dẫn.
• Không ngại dùng.
• Là công cụ tạm thời.

Mục thứ ba là chi tiết bảo trì hay bị bỏ qua và làm giảm đáng kể hiệu quả của dụng cụ.

Sau khi ngã

• Báo cho bác sĩ dù thấy không sao.
• Một số hậu quả không biểu hiện ngay.
• Tìm hiểu vì sao ngã.
• Xử lý nguyên nhân.
• Đánh giá lại các yếu tố nguy cơ.
• Cân nhắc phục hồi chức năng.

Mục thứ hai đặc biệt đúng ở người đang dùng thuốc ảnh hưởng tới đông máu, khi một va đập nhẹ cũng cần được đánh giá.

Nỗi sợ ngã

• Sau một lần ngã, nhiều người sợ đi lại.
• Sợ dẫn tới ít vận động.
• Ít vận động làm yếu và mất thăng bằng hơn.
• Càng làm tăng nguy cơ ngã.
• Cần được hỗ trợ để vượt qua.

Vòng luẩn quẩn này rất thực và là lý do việc hỗ trợ tâm lý sau một lần ngã cũng quan trọng như xử lý thể chất.

Vai trò của người nhà

• Cùng rà soát nhà cửa.
• Sửa những chỗ nguy hiểm.
• Đi cùng trong giai đoạn đầu.
• Khuyến khích vận động an toàn.
• Không làm thay hết mọi việc.

Mục cuối là cân bằng cần giữ: bảo vệ quá mức làm người bệnh yếu đi và nguy cơ ngã về lâu dài lại tăng.

Câu hỏi thường gặp