Khi nào cần tới phục hồi chức năng

Phục hồi chức năng là nguồn hỗ trợ mà nhiều người không biết là có thể được giới thiệu tới. Với những trường hợp yếu nhiều hoặc có hạn chế vận động rõ, nó tạo khác biệt lớn hơn bất cứ lời khuyên chung nào.

Phục hồi chức năng làm gì

• Đánh giá khả năng vận động hiện tại.
• Xác định những gì đang hạn chế.
• Thiết kế chương trình tập riêng.
• Hướng dẫn kỹ thuật đúng.
• Theo dõi và điều chỉnh.
• Hướng dẫn dùng dụng cụ hỗ trợ nếu cần.

Mục thứ ba là điểm khác biệt chính so với việc tự tập: chương trình được xây theo tình trạng cụ thể chứ không theo hướng dẫn chung.

Khi nào nên hỏi về nó

• Khi yếu nhiều và không tự tập được.
• Khi có hạn chế vận động rõ.
• Khi thăng bằng kém.
• Sau một lần ngã.
• Sau một số phẫu thuật.
• Khi tiến bộ chững lại dù đã tập đều.
• Khi không biết bắt đầu từ đâu.

Mục cuối là lý do đơn giản và chính đáng, và nó áp dụng cho rất nhiều người vừa ra viện.

Buổi đánh giá đầu tiên

• Hỏi về tình trạng và tiền sử.
• Đánh giá sức cơ và tầm vận động.
• Đánh giá thăng bằng và dáng đi.
• Đánh giá khả năng làm việc hằng ngày.
• Đặt mục tiêu cùng người bệnh.
• Lập kế hoạch tập.

Mục thứ năm quan trọng: mục tiêu nên xuất phát từ những việc người bệnh muốn làm được, chứ không chỉ từ các chỉ số.

Đặt mục tiêu cụ thể

• Tự đứng lên từ ghế.
• Lên xuống cầu thang nhà mình.
• Tự tắm rửa.
• Đi bộ một quãng nhất định.
• Quay lại một hoạt động cụ thể.
• Mục tiêu càng cụ thể càng dễ theo dõi.

Những mục tiêu gắn với đời sống thực tế tạo động lực tốt hơn nhiều so với các chỉ tiêu trừu tượng.

Buổi tập diễn ra thế nào

• Khởi động nhẹ.
• Các bài tập theo chương trình.
• Chuyên viên hướng dẫn và sửa kỹ thuật.
• Tăng dần độ khó theo tiến bộ.
• Hướng dẫn bài tập làm tại nhà.
• Đánh giá lại định kỳ.

Mục thứ ba là giá trị lớn nhất: nhiều người tập sai kỹ thuật mà không biết, và việc được sửa một lần thay đổi hẳn hiệu quả.

Bài tập tại nhà giữa các buổi

• Là phần quan trọng nhất của chương trình.
• Số buổi tại cơ sở thường không nhiều.
• Tiến bộ đến từ việc tập đều ở nhà.
• Làm theo đúng hướng dẫn.
• Ghi lại để báo lại ở buổi sau.
• Hỏi nếu không rõ động tác nào.

Mục thứ ba là điều cần hiểu ngay từ đầu, vì nhiều người coi các buổi tại cơ sở là toàn bộ chương trình.

Về thời gian và số buổi

• Tuỳ tình trạng và mục tiêu.
• Thường kéo dài nhiều tuần.
• Số buổi mỗi tuần được sắp xếp theo kế hoạch.
• Hỏi rõ lộ trình từ đầu.
• Hỏi về chi phí và bảo hiểm.

Mục cuối nên được hỏi sớm để sắp xếp được và tránh phải dừng giữa chừng vì lý do tài chính.

Các chuyên khoa liên quan

• Vật lý trị liệu cho vận động.
• Hoạt động trị liệu cho sinh hoạt hằng ngày.
• Ngôn ngữ trị liệu khi có vấn đề về nói hoặc nuốt.
• Tuỳ nhu cầu mà cần một hoặc nhiều.
• Hỏi bác sĩ về những gì phù hợp.

Mục thứ hai là lĩnh vực ít được biết tới nhưng rất hữu ích với người gặp khó khăn trong các việc như mặc quần áo hoặc nấu ăn.

Điều chỉnh môi trường sống

• Chuyên viên có thể tư vấn về nhà cửa.
• Đề xuất tay vịn hoặc dụng cụ hỗ trợ.
• Hướng dẫn cách làm việc hằng ngày an toàn hơn.
• Tiết kiệm sức trong sinh hoạt.
• Là phần thường bị bỏ qua nhưng rất thực tế.

Với người còn yếu nhiều, việc học cách làm các việc hằng ngày sao cho đỡ tốn sức có giá trị ngay lập tức.

Khi tiến bộ chậm

• Báo cho chuyên viên.
• Có thể cần điều chỉnh chương trình.
• Kiểm tra lại dinh dưỡng và giấc ngủ.
• Kiểm tra có đang quá sức không.
• Đặt lại mục tiêu cho thực tế.

Mục thứ ba là nguyên nhân hay bị bỏ qua và nó nằm ngoài phạm vi của các buổi tập.

Sau khi kết thúc chương trình

• Duy trì các bài tập đã được hướng dẫn.
• Kết quả sẽ mất dần nếu ngừng hẳn.
• Hỏi về chương trình duy trì lâu dài.
• Xin bản hướng dẫn bằng văn bản hoặc hình ảnh.
• Biết khi nào cần quay lại.

Mục thứ hai là lý do quan trọng nhất để hỏi về chương trình duy trì trước khi kết thúc chứ không phải sau.

Nếu không tiếp cận được dịch vụ

• Hỏi bác sĩ về bài tập tự làm.
• Xin hướng dẫn bằng văn bản hoặc hình ảnh.
• Bắt đầu từ mức an toàn.
• Có người hỗ trợ khi tập.
• Hỏi lại ở mỗi lần tái khám.

Ngay cả một bộ bài tập đơn giản được hướng dẫn đúng cũng tốt hơn nhiều so với việc không tập gì hoặc tập theo nguồn không đáng tin.

Câu hỏi thường gặp