Các vấn đề tiêu hoá thường gặp khi hồi phục

Táo bón sau một đợt nằm viện phổ biến tới mức gần như ai cũng gặp, và nó thường bị coi là chuyện nhỏ. Thực tế nó gây khó chịu đáng kể, ảnh hưởng tới ăn uống, và hoàn toàn xử lý được.

Vì sao hay bị táo bón

• Ít vận động.
• Ăn ít nên thiếu chất xơ.
• Uống ít nước.
• Tác dụng của một số thuốc.
• Thay đổi môi trường và thói quen.
• Ngại đi vệ sinh ở nơi lạ.
• Đau khiến ngại rặn.

Nhiều yếu tố cùng tác động là lý do vấn đề này phổ biến tới vậy, và cũng là lý do cần giải quyết trên nhiều mặt.

Các biện pháp đầu tiên

• Uống đủ nước.
• Tăng chất xơ từ từ.
• Vận động nhẹ đều đặn.
• Đi vệ sinh vào giờ cố định.
• Không nhịn khi có nhu cầu.
• Tư thế ngồi phù hợp.

Mục thứ hai cần được làm từ từ vì tăng chất xơ đột ngột mà không đủ nước có thể làm tình trạng nặng hơn.

Về chất xơ

• Rau và trái cây.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Các loại đậu.
• Tăng dần chứ không đột ngột.
• Phải đi kèm đủ nước.
• Hỏi bác sĩ nếu có chỉ định ăn kiêng.

Mục thứ năm là điều kiện bắt buộc: chất xơ cần nước để phát huy tác dụng, thiếu nước thì nó làm ngược lại.

Vai trò của vận động

• Kích thích nhu động ruột.
• Đi bộ ngắn nhiều lần trong ngày.
• Ngồi dậy thay vì nằm cả ngày.
• Tăng dần theo sức.
• Là biện pháp hiệu quả và không có tác dụng phụ.

Đây là một trong nhiều lý do việc vận động sớm được nhấn mạnh trong toàn bộ quá trình hồi phục.

Tạo thói quen

• Đi vệ sinh vào giờ cố định.
• Thường sau bữa ăn là thời điểm thuận lợi.
• Dành đủ thời gian, không vội.
• Không nhịn khi có nhu cầu.
• Bố trí nhà vệ sinh dễ tiếp cận.

Mục thứ hai dựa trên phản xạ tự nhiên của cơ thể và là mẹo đơn giản có tác dụng thật.

Về thuốc nhuận tràng

• Có nhiều loại với cơ chế khác nhau.
• Không phải loại nào cũng phù hợp.
• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
• Dùng sai loại có thể làm nặng hơn.
• Không dùng kéo dài mà không có chỉ định.

Mục thứ tư là lý do thực tế để hỏi: một số loại không phù hợp với tình trạng có tắc hoặc sau một số phẫu thuật.

Khi đang dùng thuốc gây táo bón

• Một số thuốc giảm đau gây táo bón.
• Một số thuốc khác cũng vậy.
• Nên phòng ngừa từ đầu chứ không chờ xảy ra.
• Hỏi bác sĩ về biện pháp phòng.
• Không tự ngừng thuốc đang dùng.

Mục thứ ba là cách tiếp cận đúng: khi biết trước thuốc sẽ gây táo bón thì nên chuẩn bị ngay từ ngày đầu.

Đầy bụng và chướng hơi

• Thường đi kèm táo bón.
• Ăn chậm và nhai kỹ.
• Chia nhỏ bữa.
• Hạn chế đồ uống có ga.
• Vận động nhẹ sau ăn.
• Báo nếu chướng căng và đau.

Mục cuối là ranh giới quan trọng: chướng bụng căng kèm đau và không trung tiện được cần được đánh giá.

Khi bị tiêu chảy

• Có thể do thuốc hoặc nhiễm trùng.
• Uống đủ nước là ưu tiên.
• Ăn nhạt và dễ tiêu.
• Không tự dùng thuốc cầm.
• Báo nếu kéo dài hoặc có máu.
• Báo nếu kèm sốt.

Mục thứ tư quan trọng vì trong một số nguyên nhân, việc cầm tiêu chảy lại làm tình trạng nặng hơn.

Khi nào cần báo ngay

• Không đại tiện nhiều ngày kèm chướng bụng.
• Đau bụng tăng dần.
• Nôn.
• Không trung tiện được.
• Có máu trong phân.
• Tiêu chảy kèm sốt.

Bốn mục đầu đi cùng nhau có thể gợi ý một tình trạng cần xử trí và không nên chờ đợi.

Về sự ngại ngùng

• Là chủ đề nhiều người ngại nói.
• Nhưng rất thường gặp.
• Nhân viên y tế hỏi việc này hằng ngày.
• Mô tả cụ thể giúp xử lý đúng.
• Không chịu đựng vì ngại.

Sự ngại ngùng ở đây làm nhiều người chịu đựng nhiều ngày với một vấn đề thường giải quyết được trong một hai ngày.

Theo dõi và ghi lại

• Ghi số lần đi vệ sinh.
• Ghi tính chất phân.
• Ghi các biện pháp đã thử.
• Mang theo khi tái khám.
• Giúp bác sĩ đánh giá chính xác.

Thông tin cụ thể giúp phân biệt giữa một vấn đề đang cải thiện và một vấn đề cần can thiệp thêm.

Câu hỏi thường gặp