Vì sao nhu cầu dinh dưỡng tăng lên khi đang hồi phục

Có một nghịch lý ở trung tâm của giai đoạn hồi phục: cơ thể cần nhiều nguyên liệu hơn bình thường để sửa chữa, đúng vào lúc người ta ăn được ít nhất. Hiểu điều này giúp coi việc ăn uống là một phần của điều trị chứ không phải chuyện phụ.

Cơ thể đang làm gì

• Lành các mô bị tổn thương.
• Chống lại nhiễm trùng.
• Xây dựng lại khối cơ đã mất.
• Tái tạo tế bào máu.
• Phục hồi chức năng các cơ quan.

Mỗi việc trong danh sách này đều cần nguyên liệu, và đó là lý do nhu cầu tăng lên đúng trong giai đoạn này.

Vì sao lại ăn kém

• Ảnh hưởng của chính bệnh.
• Tác dụng của một số thuốc.
• Ít vận động nên ít cảm giác đói.
• Thay đổi vị giác.
• Mệt tới mức không muốn ăn.
• Tâm trạng đi xuống.

Danh sách này giải thích vì sao lời khuyên cố ăn nhiều lên thường không hiệu quả: vấn đề không nằm ở ý chí.

Hậu quả của việc ăn không đủ

• Vết thương lành chậm hơn.
• Dễ nhiễm trùng hơn.
• Mất khối cơ.
• Yếu và mệt kéo dài.
• Hồi phục chậm hơn nhiều.
• Dễ ngã hơn do yếu cơ.

Mục thứ ba là hậu quả nghiêm trọng nhất và cũng khó đảo ngược nhất, vì lấy lại khối cơ mất nhiều thời gian hơn mất đi.

Ba nguyên tắc cơ bản

• Đủ năng lượng.
• Đủ đạm.
• Đủ nước.
• Chia nhỏ bữa nếu không ăn được nhiều.
• Đơn giản hơn mọi danh sách thực phẩm đặc biệt.

Mục cuối đáng nhấn mạnh vì giai đoạn này là lúc người bệnh nhận được nhiều lời khuyên về các món ăn thần kỳ nhất.

Về đạm

• Là nguyên liệu chính để lành mô và xây cơ.
• Nhu cầu tăng rõ trong giai đoạn hồi phục.
• Nên có trong mỗi bữa.
• Từ nhiều nguồn khác nhau.
• Dễ thiếu nhất khi ăn kém.

Mục cuối là lý do đạm được ưu tiên: khi lượng ăn giảm, đạm thường là thứ bị cắt trước tiên.

Về năng lượng

• Cần đủ để cơ thể không phải phân huỷ cơ.
• Thiếu năng lượng thì đạm ăn vào cũng bị dùng làm nhiên liệu.
• Không phải lúc giảm cân.
• Kể cả với người thừa cân.
• Hỏi bác sĩ nếu có chỉ định riêng.

Mục thứ hai là điểm kỹ thuật quan trọng: ăn nhiều đạm mà thiếu năng lượng thì đạm không được dùng đúng mục đích.

Theo dõi cân nặng

• Cân hằng tuần thay vì hằng ngày.
• Cùng thời điểm và cùng điều kiện.
• Ghi lại để thấy xu hướng.
• Báo nếu sụt nhanh.
• Báo cả khi không ăn được gì nhiều ngày.

Cân hằng tuần cho xu hướng rõ hơn và không tạo ra sự ám ảnh với con số dao động từng ngày.

Khi nào cần gặp bác sĩ dinh dưỡng

• Khi sụt cân nhiều.
• Khi không ăn uống được.
• Khi có chế độ ăn đặc biệt cần tuân thủ.
• Khi có bệnh nền ảnh hưởng tới ăn uống.
• Khi cần hỗ trợ dinh dưỡng chuyên biệt.

Đây là nguồn hỗ trợ mà nhiều người không biết là có thể được giới thiệu tới, nên đáng hỏi bác sĩ.

Về các chế độ ăn kiêng

• Không phải lúc áp dụng chế độ kiêng khem mới.
• Không tự cắt bỏ nhóm thực phẩm.
• Nếu có chỉ định kiêng thì tuân thủ đúng chỉ định đó.
• Hỏi bác sĩ nếu không rõ được ăn gì.
• Kiêng quá mức làm hồi phục chậm hơn.

Mục cuối là hậu quả thật của các lời khuyên kiêng khem truyền miệng trong giai đoạn này.

Những lời khuyên cần cẩn thận

• Các món ăn được nói là thần kỳ.
• Các danh sách kiêng dài không có cơ sở.
• Các sản phẩm được quảng cáo mạnh.
• Lời khuyên mâu thuẫn từ nhiều người.
• Hỏi bác sĩ khi nghe điều gì mới.

Giai đoạn hồi phục là lúc người bệnh nhận được nhiều lời khuyên nhất, và phần lớn đến từ ý tốt chứ không từ cơ sở chuyên môn.

Vai trò của người chăm sóc

• Chuẩn bị bữa ăn sẵn.
• Chia nhỏ khẩu phần.
• Để đồ ăn nhẹ trong tầm với.
• Nhắc uống nước.
• Không ép ăn.
• Báo nếu thấy ăn kém kéo dài.

Mục thứ năm quan trọng vì việc ép ăn thường phản tác dụng và tạo căng thẳng trong bữa ăn.

Đặt mục tiêu thực tế

• Ăn một chút còn hơn không ăn gì.
• Sáu bữa nhỏ bằng ba bữa lớn.
• Tiến bộ theo tuần chứ không theo bữa.
• Không tự trách khi ăn kém một ngày.
• Cải thiện dần là mục tiêu đúng.

Mục đầu tiên là nguyên tắc thực dụng nhất và nên thay thế cho mục tiêu ăn đủ ba bữa đầy đặn trong giai đoạn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp