Uống đủ nước trong giai đoạn hồi phục

Thiếu nước là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến người vừa ra viện phải quay lại. Nó diễn ra âm thầm, nhanh hơn người ta nghĩ, và phần lớn trường hợp hoàn toàn phòng được.

Vì sao dễ thiếu nước

• Cảm giác khát giảm khi mệt.
• Ngại uống để đỡ phải đi vệ sinh.
• Một số thuốc làm tăng mất nước.
• Nôn hoặc tiêu chảy nếu có.
• Sốt làm mất nước nhanh hơn.
• Ăn ít nên lượng nước từ thức ăn cũng ít.

Mục thứ hai là lý do rất phổ biến và cũng dễ giải quyết nhất, thường chỉ cần sắp xếp lại chỗ nghỉ gần nhà vệ sinh.

Người lớn tuổi dễ thiếu hơn

• Cảm giác khát giảm theo tuổi.
• Khả năng giữ nước của cơ thể kém hơn.
• Thường dùng nhiều thuốc hơn.
• Dễ ngại uống vì sợ đi vệ sinh ban đêm.
• Hậu quả thường nặng hơn.

Mục đầu tiên có nghĩa là không thể dựa vào cảm giác khát để biết mình đã uống đủ hay chưa.

Dấu hiệu thiếu nước

• Nước tiểu ít và sẫm màu.
• Khô miệng và khô môi.
• Chóng mặt khi đứng dậy.
• Mệt tăng.
• Da kém đàn hồi.
• Nhức đầu.
• Lú lẫn ở người lớn tuổi.

Mục cuối là dấu hiệu quan trọng và thường bị quy nhầm cho nguyên nhân khác ở người lớn tuổi.

Theo dõi bằng màu nước tiểu

• Là chỉ dấu đơn giản và dễ theo dõi nhất.
• Nhạt màu thường là đủ.
• Sẫm màu gợi ý cần uống thêm.
• Một số thuốc và thực phẩm làm đổi màu.
• Theo dõi cả lượng và số lần đi tiểu.

Cách này không cần dụng cụ gì và có thể được người chăm sóc theo dõi giúp.

Cách đảm bảo uống đủ

• Để nước trong tầm với ở nhiều chỗ.
• Dùng bình có vạch để biết đã uống bao nhiêu.
• Uống từng ngụm nhỏ đều đặn.
• Gắn với các mốc trong ngày.
• Đặt nhắc nếu hay quên.
• Nhờ người nhà nhắc.

Mục thứ hai biến một việc mơ hồ thành một con số theo dõi được, và nhiều người thấy đó là thay đổi hiệu quả nhất.

Các nguồn nước khác

• Canh và súp.
• Cháo.
• Sữa.
• Trái cây nhiều nước.
• Nước ép pha loãng.
• Trà nhạt.

Với người khó uống nước lọc, các nguồn này đóng góp đáng kể và thường dễ chấp nhận hơn.

Những gì nên hạn chế

• Đồ uống có nhiều đường.
• Rượu.
• Quá nhiều caffeine.
• Nước ngọt có ga nếu gây đầy bụng.
• Hỏi bác sĩ nếu có chỉ định hạn chế nước.

Mục cuối quan trọng vì một số bệnh tim và thận có chỉ định hạn chế lượng nước, và khi đó lời khuyên uống nhiều là sai.

Khi bị nôn hoặc tiêu chảy

• Mất nước nhanh hơn nhiều.
• Uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên.
• Không uống nhiều một lúc.
• Hỏi bác sĩ về dung dịch bù phù hợp.
• Báo nếu không giữ được nước.
• Theo dõi nước tiểu sát hơn.

Mục thứ ba là kỹ thuật quan trọng: uống nhiều một lúc khi đang buồn nôn thường dẫn tới nôn ra hết.

Về vấn đề đi vệ sinh ban đêm

• Là lý do phổ biến khiến ngại uống.
• Uống nhiều hơn vào ban ngày.
• Giảm bớt vào buổi tối muộn.
• Nhưng không cắt hẳn.
• Bố trí lối đi an toàn và có đèn.
• Cân nhắc đồ dùng hỗ trợ nếu đi lại khó.

Giải pháp đúng là điều chỉnh phân bố trong ngày chứ không phải giảm tổng lượng, vì tổng lượng mới là điều quan trọng.

Khi nào cần báo bác sĩ

• Tiểu rất ít hoặc không tiểu.
• Chóng mặt nhiều hoặc gần ngất.
• Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài.
• Không giữ được nước uống vào.
• Lú lẫn hoặc buồn ngủ bất thường.
• Tim đập nhanh.

Với người lớn tuổi thì ngưỡng báo nên thấp hơn, vì hậu quả của mất nước ở nhóm này diễn ra nhanh và nặng hơn.

Vai trò của người chăm sóc

• Để nước sẵn ở nhiều chỗ.
• Nhắc uống đều đặn.
• Theo dõi lượng uống trong ngày.
• Theo dõi số lần đi tiểu.
• Chú ý các dấu hiệu thiếu nước.
• Báo khi thấy bất thường.

Việc theo dõi này đặc biệt quan trọng khi người bệnh lớn tuổi hoặc có thay đổi về ý thức.

Khi có chỉ định hạn chế nước

• Một số bệnh tim và thận cần hạn chế.
• Tuân thủ đúng lượng được chỉ định.
• Đo và ghi lại lượng uống.
• Tính cả canh và súp.
• Không tự tăng dù thấy khát.
• Báo nếu khát nhiều.

Mục thứ tư hay bị bỏ sót: nhiều người chỉ đếm nước uống mà quên rằng canh cũng nằm trong giới hạn.

Câu hỏi thường gặp