Ăn đủ đạm khi đang hồi phục

Trong tất cả các chất dinh dưỡng, đạm là chất có nhu cầu tăng rõ nhất khi đang hồi phục. Nó cũng là chất bị cắt đầu tiên khi người ta ăn kém, vì các món giàu đạm thường là những món khó ăn nhất khi mệt.

Đạm dùng để làm gì

• Nguyên liệu để lành vết thương.
• Tạo tế bào miễn dịch chống nhiễm trùng.
• Xây dựng lại khối cơ.
• Tạo các tế bào máu.
• Duy trì chức năng nhiều cơ quan.

Ba mục đầu là ba việc quan trọng nhất trong giai đoạn hồi phục, và cả ba đều phụ thuộc vào nguồn đạm.

Về khối cơ mất trong thời gian nằm viện

• Mất cơ diễn ra nhanh khi nằm lâu.
• Nhanh hơn nhiều so với thời gian lấy lại.
• Càng lớn tuổi càng mất nhanh.
• Cần cả đạm và vận động để lấy lại.
• Một mình đạm không đủ.

Mục cuối là điểm quan trọng: đạm cung cấp nguyên liệu, còn vận động là tín hiệu để cơ thể dùng nguyên liệu đó xây cơ.

Các nguồn đạm

• Trứng.
• Cá và hải sản.
• Thịt gia cầm và thịt đỏ.
• Sữa và chế phẩm từ sữa.
• Đậu và các sản phẩm từ đậu.
• Các loại hạt.

Việc đa dạng nguồn tốt hơn là chỉ dựa vào một loại, cả về dinh dưỡng lẫn về việc không bị ngán.

Các nguồn dễ ăn khi mệt

• Trứng luộc hoặc hấp.
• Cháo có thịt hoặc cá xay.
• Sữa và sữa chua.
• Đậu hũ mềm.
• Súp có đạm.
• Sinh tố có thêm sữa hoặc sữa chua.

Các món mềm và lỏng thường dễ ăn hơn khi mệt hoặc khi miệng khó chịu, nhưng vẫn cần đảm bảo chúng có đạm chứ không chỉ là nước.

Chia đều vào các bữa

• Không dồn hết vào một bữa.
• Cơ thể sử dụng hiệu quả hơn khi đều đặn.
• Có đạm trong cả bữa sáng.
• Bữa sáng thường là bữa thiếu đạm nhất.
• Bữa phụ cũng nên có đạm.

Mục thứ tư là chỗ dễ cải thiện nhất với nhiều người, vì bữa sáng truyền thống thường nghèo đạm.

Bữa phụ giàu đạm

• Sữa chua.
• Một ly sữa.
• Trứng luộc.
• Một nắm hạt.
• Phô mai.
• Đậu rang hoặc luộc.

Với người ăn được ít mỗi bữa, các bữa phụ này thường đóng góp phần lớn lượng đạm trong ngày.

Khi ăn được rất ít

• Ưu tiên món vừa đậm đặc năng lượng vừa giàu đạm.
• Mỗi miếng cần mang lại nhiều nhất có thể.
• Thêm sữa bột vào cháo hoặc súp.
• Thêm trứng vào các món.
• Không uống no nước trước bữa ăn.
• Hỏi chuyên viên dinh dưỡng về lựa chọn phù hợp.

Mục thứ năm là sai lầm phổ biến: uống nhiều nước ngay trước bữa làm no giả và giảm lượng ăn được.

Khi có bệnh nền cần chú ý

• Một số bệnh thận cần kiểm soát lượng đạm.
• Một số bệnh gan có chỉ định riêng.
• Đái tháo đường cần cân đối với tinh bột.
• Không tự tăng đạm khi có các bệnh này.
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp.

Đây là lý do không nên áp dụng các lời khuyên chung mà nên hỏi cụ thể khi có bệnh nền.

Về các sản phẩm bổ sung đạm

• Có thể hữu ích khi không ăn đủ từ thực phẩm.
• Nhưng không thay thế bữa ăn bình thường.
• Hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng trước.
• Cần phù hợp với bệnh nền.
• Không tự dùng liều cao.

Mục thứ hai đáng nhắc vì các sản phẩm này đôi khi được dùng thay bữa ăn, làm giảm cả lượng đạm lẫn các chất khác.

Kết hợp với vận động

• Đạm cung cấp nguyên liệu.
• Vận động là tín hiệu để xây cơ.
• Cần cả hai để lấy lại khối cơ.
• Vận động nhẹ theo hướng dẫn.
• Tăng dần theo sức.

Ba mục đầu giải thích vì sao ăn nhiều mà nằm yên không giúp lấy lại sức như mong đợi.

Những dấu hiệu cần báo

• Sụt cân nhanh.
• Không ăn được gì nhiều ngày.
• Yếu cơ tăng lên.
• Vết thương lành chậm bất thường.
• Phù ở chân.

Mục cuối có thể liên quan tới nhiều nguyên nhân trong đó có vấn đề dinh dưỡng, nên cần được đánh giá.

Cách đơn giản để kiểm tra

• Mỗi bữa có nguồn đạm không.
• Bữa sáng có đạm không.
• Có bữa phụ nào có đạm không.
• Cân nặng có ổn định không.
• Sức có tăng dần không.

Năm câu hỏi này đủ để tự kiểm tra mà không cần tính toán phức tạp, và chúng bắt được phần lớn các thiếu sót.

Câu hỏi thường gặp