Vết mổ lành thế nào và theo những mốc nào

Nhìn từ bên ngoài, một vết mổ chỉ là đường khâu rồi thành sẹo. Bên dưới là một quá trình nhiều giai đoạn kéo dài hơn nhiều so với vẻ ngoài, và biết trước các mốc giúp phân biệt được cái gì bình thường.

Các giai đoạn lành

• Giai đoạn viêm trong những ngày đầu.
• Giai đoạn tạo mô mới trong vài tuần.
• Giai đoạn tái tổ chức kéo dài nhiều tháng.
• Bề mặt liền sớm hơn mô bên dưới.
• Độ chắc tăng dần trong nhiều tháng.

Mục thứ tư là lý do các giới hạn về nâng vật nặng kéo dài lâu hơn so với thời điểm vết mổ trông đã lành.

Những gì bình thường trong tuần đầu

• Đỏ nhẹ dọc mép vết mổ.
• Sưng nề vừa phải.
• Đau giảm dần theo ngày.
• Thấm ít dịch trong.
• Vùng quanh vết mổ tê hoặc mất cảm giác.
• Cảm giác căng khi cử động.

Điểm chung của cả danh sách là tất cả đều giảm dần, và chính xu hướng đó mới là thứ đáng theo dõi.

Những gì bình thường trong vài tuần sau

• Mép vết mổ liền lại.
• Màu chuyển từ đỏ sang hồng.
• Cảm giác ngứa.
• Sờ thấy gờ cứng dưới vết mổ.
• Vẫn còn tê ở vùng xung quanh.
• Đau giảm nhiều nhưng có thể còn nhói khi cử động mạnh.

Mục thứ tư làm nhiều người lo vì tưởng có gì bất thường, nhưng gờ cứng dưới vết mổ là mô đang tái tổ chức và thường mềm dần.

Về cảm giác ngứa

• Rất thường gặp trong giai đoạn tạo mô mới.
• Thường là dấu hiệu tốt.
• Không gãi.
• Có thể vỗ nhẹ quanh vùng đó.
• Giữ vùng da ẩm sau khi đã liền và được phép.
• Báo nếu ngứa kèm đỏ lan rộng.

Mục cuối là ranh giới: ngứa đơn thuần khác với ngứa đi kèm các dấu hiệu viêm nhiễm.

Về mất cảm giác quanh vết mổ

• Rất thường gặp.
• Do các sợi thần kinh nhỏ bị cắt.
• Cảm giác thường trở lại dần.
• Có thể mất nhiều tháng.
• Một vùng nhỏ có thể tê lâu dài.
• Cẩn thận với nóng lạnh ở vùng mất cảm giác.

Mục cuối là lưu ý an toàn thực tế, vì vùng mất cảm giác không cảnh báo được khi bị bỏng hoặc chấn thương.

Các yếu tố làm lành chậm

• Thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là đạm.
• Hút thuốc.
• Đái tháo đường chưa kiểm soát tốt.
• Nhiễm trùng.
• Tuổi cao.
• Một số thuốc.
• Căng kéo vùng vết mổ.

Ba mục đầu là những yếu tố can thiệp được ngay, và việc xử lý chúng có tác động đo được lên tốc độ lành.

Về hút thuốc

• Làm giảm lượng máu tới vùng vết thương.
• Làm chậm lành rõ rệt.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Tăng nguy cơ bung vết mổ.
• Bỏ trong giai đoạn này vẫn có lợi ích.
• Hỏi bác sĩ về hỗ trợ cai.

Mục thứ năm đáng được nói với người nghĩ rằng đã mổ rồi thì bỏ hay không cũng vậy.

Về dinh dưỡng

• Đạm là nguyên liệu chính để lành mô.
• Cần đủ năng lượng để đạm được dùng đúng việc.
• Đủ nước.
• Thiếu dinh dưỡng làm lành chậm rõ.
• Ăn kém kéo dài cần được báo.

Đây là lý do hai chủ đề dinh dưỡng và chăm sóc vết mổ luôn liên quan tới nhau trong giai đoạn này.

Quan sát mỗi ngày

• Nhìn vết mổ vào cùng thời điểm mỗi ngày.
• Đủ ánh sáng.
• Chú ý màu sắc và mức sưng.
• Chú ý dịch thấm.
• Có thể chụp ảnh để so sánh.
• Ghi lại nếu thấy thay đổi.

Chụp ảnh theo ngày là cách khách quan nhất để nhận ra một thay đổi diễn ra từ từ.

Nguyên tắc xu hướng

• Mọi thứ nên tốt dần lên.
• Đau giảm, sưng giảm, đỏ giảm.
• Bất cứ sự đảo chiều nào đều đáng báo.
• Áp dụng cho cả vết mổ lẫn toàn trạng.
• Là cách phân biệt đơn giản nhất.

Nguyên tắc này bao trùm gần như mọi tình huống và dễ nhớ hơn bất cứ danh sách chi tiết nào.

Bảo vệ vết mổ khi cử động

• Ôm gối vào vết mổ khi ho hoặc hắt hơi.
• Đổi tư thế theo kỹ thuật được hướng dẫn.
• Không nâng vật nặng quá giới hạn.
• Tránh các động tác bị dặn kiêng.
• Mặc quần áo rộng không cọ vào vết mổ.

Mục đầu tiên là mẹo đơn giản nhất và cũng hiệu quả nhất trong việc giảm đau khi ho sau mổ vùng bụng hoặc ngực.

Khi nào cần báo ngay

• Đỏ lan rộng.
• Sưng tăng.
• Đau tăng sau khi đã giảm.
• Chảy dịch đục hoặc có mùi.
• Mép vết mổ hở ra.
• Sốt.

Sáu dấu hiệu này nên được dán ở nơi dễ thấy cùng với số liên hệ trong những tuần đầu.

Câu hỏi thường gặp