Dấu hiệu cần liên hệ lại hoặc quay lại viện

Danh sách này không tồn tại để làm người vừa ra viện lo lắng. Nó tồn tại để khi có chuyện xảy ra vào lúc hai giờ sáng, không ai phải ngồi tranh luận xem có nên gọi điện hay không.

Nhóm cần tới cơ sở y tế ngay

• Khó thở.
• Đau ngực.
• Chảy máu nhiều không cầm.
• Ngất hoặc gần ngất.
• Đau bụng dữ dội.
• Lơ mơ hoặc lú lẫn.
• Yếu hoặc tê một bên người.

Với nhóm này không gọi điện chờ tư vấn mà tới cơ sở gần nhất ngay, vì thời gian tính bằng phút hoặc giờ.

Nhóm cần gọi điện báo

• Sốt.
• Đau tăng lên sau khi đã giảm.
• Vết thương đỏ, sưng, chảy dịch.
• Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài.
• Không ăn uống được nhiều ngày.
• Không tiểu được hoặc tiểu rất ít.
• Bất cứ điều gì làm mình lo.

Mục cuối luôn là lý do hợp lệ và không cần phải biện minh gì thêm.

Về sốt sau ra viện

• Luôn cần được báo.
• Có thể là biểu hiện nhiễm trùng.
• Đo nhiệt độ trước khi gọi.
• Ghi lại các lần đo.
• Không chờ xem có tự hết.
• Đặc biệt quan trọng nếu có vết mổ.

Nên có sẵn nhiệt kế ở nhà từ trước khi ra viện, vì đây là dụng cụ được dùng tới nhiều nhất trong giai đoạn này.

Về đau

• Đau giảm dần theo ngày là bình thường.
• Đau tăng lên sau khi đã giảm là bất thường.
• Đau đột ngột dữ dội cần được đánh giá ngay.
• Đau ở vị trí mới cũng cần được báo.
• Đau không đáp ứng với thuốc được kê.

Nguyên tắc xu hướng ở hai mục đầu là cách phân biệt đơn giản và đáng tin nhất.

Về vết thương nếu có

• Đỏ lan rộng quanh vết thương.
• Sưng và nóng.
• Chảy dịch đục hoặc có mùi.
• Mép vết thương hở ra.
• Chảy máu nhiều.
• Kèm sốt.

Nhóm dấu hiệu này thường xuất hiện sau vài ngày và là lý do nên quan sát vết thương mỗi ngày.

Về chân và hô hấp

• Đau, sưng, nóng một bên chân.
• Khó thở đột ngột.
• Đau ngực khi thở.
• Ho ra máu.
• Nhóm này cần được đánh giá gấp.

Đây là nhóm dấu hiệu có nguy cơ cao nhất sau một đợt nằm viện dài và ít vận động.

Về tiêu hoá và tiết niệu

• Không đại tiện được nhiều ngày kèm chướng bụng.
• Nôn nhiều không giữ được nước.
• Tiêu chảy kéo dài.
• Không tiểu được.
• Tiểu buốt kèm sốt.

Mất nước do các nguyên nhân trong nhóm này diễn ra nhanh hơn người ta nghĩ, nhất là ở người lớn tuổi.

Về thay đổi ý thức

• Lú lẫn mới xuất hiện.
• Buồn ngủ bất thường khó đánh thức.
• Nói năng không rõ ràng.
• Thay đổi hành vi rõ rệt.
• Cần được đánh giá ngay.

Nhóm này đặc biệt quan trọng ở người lớn tuổi và thường là người nhà phát hiện chứ không phải người bệnh.

Nói gì khi liên hệ

• Vừa ra viện vì lý do gì và khi nào.
• Triệu chứng cụ thể là gì.
• Bắt đầu từ khi nào.
• Diễn biến ra sao.
• Nhiệt độ nếu đã đo.
• Các thuốc đang dùng.

Mục đầu tiên thay đổi hoàn toàn cách người nhận cuộc gọi đánh giá tình huống, nên nên nói ngay từ câu đầu.

Chuẩn bị sẵn để xử lý

• Số liên hệ dán ở nơi dễ thấy.
• Giấy ra viện để sẵn.
• Bảng thuốc để cạnh.
• Nhiệt kế trong nhà.
• Biết đường tới cơ sở gần nhất.
• Cả nhà cùng biết.

Mục cuối là chi tiết quyết định, vì tình huống thường xảy ra lúc người bệnh không tự xoay xở được.

Khi không chắc có nên gọi không

• Cứ gọi.
• Không ai trách một cuộc gọi thừa.
• Nhân viên y tế mong được báo sớm.
• Một lời trấn an cũng là kết quả tốt.
• Sự chậm trễ mới là điều gây hậu quả.

Rất nhiều trường hợp phải nhập viện lại chỉ vì người bệnh ngại làm phiền và chờ thêm một ngày.

Vai trò của người nhà

• Biết danh sách dấu hiệu.
• Quan sát những thay đổi người bệnh không tự nhận ra.
• Chủ động hỏi han mỗi ngày.
• Không ngần ngại gọi khi thấy lo.
• Ghi lại diễn biến.

Mục thứ hai đặc biệt quan trọng với thay đổi về ý thức và hành vi, vì đó là loại thay đổi mà chính người bệnh khó nhận ra.

Câu hỏi thường gặp